بنافت

آخرین مطالب
پربیننده ترین مطالب

حمام های قدیمی

پنجشنبه, ۲۵ تیر ۱۳۹۴، ۱۱:۵۳ ق.ظ

اجزای اصلی حمام های قدیمی

رختکن، نشیمنگاه، سرویس بهداشتی، خزانه آب، کوره آتش

درب ورودی حمام های قدیمی از جنس چوب بود.در سمت راست و چپ درب، سکوهای کوچکی جهت نشستن قرار داشت. وقتی درب باز می شد وارد دالانی می شدند که به رخت کن وصل می شد. اطراف رخت کن دارای سکو بود.در بالای سکو طاقچه هایی(طاق) جهت قرار دادن لباس و در زیر سکو مکانی جهت قرار دادن کفش تعبیه شده بود. در وسط رخت کن حوضچه ی آب وجود داشت.

 بعد از رختکن(رخت وجون) دالان تاریکی بود که در سمت راست آن سرویس بهداشتی قرار داشت. بعد از دالان نیز نشمنگاه (تن شورون) بود و در کنار آن خزانه ی آب وجود داشت. راه ورود به خزانه از طریق پله هایی که در نشیمنگاه و داخل خزانه بود صورت می گرفت.

 جهت استحمام، آب را به وسیله ی ظرفی(حمبوم تاس) از خزانه به حوضچه هایی که داخل نشمینگاه بود می ریختند و از آن برای شستشوی بدن استفاده می کردند. بعد از اتمام کار جهت شستشوی نهایی وارد خزانه می شدند. آب حمام از نزدیکترین چشمه و ازطریق کانال های رو باز یا لوله های سفالی(گنگ) تامین می شد.

سیستم گرمایشی حمام های قدیمی

در کنار خزانه کوره قرار داشت که درب آن از بیرون باز می شد.در قسمت فوقانی کوره لوله چدنی مارپیچی شکلی (دز) قرار داشت که آب داخل آن به خزانه متصل می شد. در قسمت تحتانی کوره هیزم می ریختند. در اثر گرمای حاصل از سوختن هیزم آب داخل لوله مارپیچی گرم می شد و به داخل خزانه انتقال می یافت.

زیر رختکن و نشیمنگاه تونل های به هم پیوسته ای قرار داشت که به کوره آتش متصل می شدند تا از این طریق گرما به داخل حمام هدایت شود. در فصول گرم سال مانعی جلوی تونل قرار می دادند، تا گرمای زیاد باعث آزار مردم نشود. داخل تونل و دودکش حمام به دلیل دوده‌‌‌‌ی حاصل از سوختن هیزم هر چند وقت یکبار تمیز می شد.

مصالح به کار رفته در حمام های قدیمی

دیوارهای حمام از جنس سنگ بود.که بوسیله ملات ساروج درست می شد.(ساروج ترکیبی از تخم مرغ، موی بز و گل زرد بود ) و جهت نازک کاری از آهک استفاده می کردند.

حمام دارای سقفی گنبدی بود. نمای داخل آن را با آهک سفید کاری می کردند. در بالای رختکن، نشیمنگاه و خزانه ی آب گرم، گنبد شیشه ای کوچکی را جهت عبور نور به داخل حمام در نظر می گرفتند.کف حمام را با سنگ های صاف فرش می کردند.

چگونگی پرداخت مزد

به مسؤل حمام حموم چی می گفتند که ازطریق کدخدا یا بزرگان محل به مدت یک یا چند سال انتخاب می شد. مزد حموم چی را معمولا به صورت کالا (گندم، جو،برنج ...)پرداخت می کردند.زمانی که پول رواج بیشتری پیدا کرده بود دستمزد حمام چی به صورت روزانه(روز مزد)یا سالانه (مخته) در دو یا سه قسط پرداخت می شد. چنانچه شخصی چند بار(بن هفته) در طول هفته به حمام میرفت می بایستی مزد آن را جداگانه  می پرداخت.

حمام قدیمی روستای کندلوس

با کلیک روی لینک زیر به کانال تلگرامی بنافت بپیوندید

benaft11@

نظرات  (۵)

۱۴ مرداد ۹۴ ، ۱۵:۳۱ مهدی شهریاری
دوستان عزیز 
خیلی از دیدن این سایت و محتوای اون خوشحال شدم. دقیقاً همین شکل حموم رو ما در روستای یانه سر در بخش یانه سر (شهرستان بهشهر) و دهستان شهدا داریم. ولی متاسفانه به دلیل بی توجهی بزرگانمون و البته کم لطفی اهالی محل!!! به ویرانه ای تبدیل شده و قسمتهایی از اون هم به تصرف در اومده.
ولی بنده بنا دارم این حمام رو احیا کنم. و اگه خدا بهم تواناییشو بده تا آخرش هم خواهم رفت. 

چه خوش باشد که در گیتی سراسر
ز یـــــــانه سـر بود تا به کیــــــــــاسر

با آروزی موفقیت و به امید دیدار
پاسخ:
آقای شهریاری متاسفانه بافت روستاهای ما تحت تاثیر فرهنگ شهری قرار گرفت و ازاصالت مون دور شدیم . انشاالله که بتوانیم حداقل با احیا قسمتی از ساختار روستا فرهنگ از دست رفته را زنده کنیم. در پست شکوه خاله اشارتی در این خصوص داشته ام.
۱۴ مرداد ۹۴ ، ۱۵:۲۶ مهدی شهریاری
دوستان عزیز 
خیلی از دیدن این سایت و محتوای اون خوشحال شدم. دقیقاً همین شکل حموم رو ما در روستای یانه سر در بخش یانه سر (شهرستان بهشهر) و دهستان شهدا داریم. ولی متاسفانه به دلیل بی توجهی بزرگانمون و البته کم لطفی اهالی محل!!! به ویرانه ای تبدیل شده و قسمتهایی از اون هم به تصرف در اومده.
ولی بنده بنا دارم این حمام رو احیا کنم. و اگه خدا بهم تواناییشو بده تا آخرش هم خواهم رفت. 

چه خوش باشد که در گیتی سراسر
ز یـــــــانه سـر بود تا به کیــــــــــاسر

با آروزی موفقیت و به امید دیدار
۱۰ مرداد ۹۴ ، ۰۰:۳۱ امین عمادی
سلام ممنون از لطف شما اینکه ما به میرعماد می رسیم شکی نیست اما تمامی طوایف روستای ما به درستی دارای شجره نامه هستند و ما تمامی املاک را در روستا خریداری کردیم(ارث نبردیم) عده ای می گویند اجداد ما سید امین یا سید اسحاق نامی در 200 سال گذشته از دودانگه به چاشم عزیمت کرده که از نوادگان میرعماد بوده سوالم از دوستان اینه شما اسامی همچون میرامین میرغنی یا سید ابوالحسن یا اسحاق دارید چون در فامیل این اسامی زیاد هستند باتشکر
پاسخ:
سلام، در این مورد اطلاعاتی ندارم.
۳۱ تیر ۹۴ ، ۱۲:۰۲ امین عمادی
سلام دوستان بنده چاشمی هستم سوالی از شما داشتم آیا در 150 سال اخیر ساداتی از دو دانگه به چاشم عزیمت کرده اند؟ کسی اطلاعاتی دارد؟
لطفا جواب دهید 
خودم امین عمادی فرزند سیدعلی اکبر فرزند میرامین فرزند میرغنی فرزند سیدآقا
از سیدآقا دیگر هیچ کس را در چاشم نداریم و میگویند از دودانگه مهاجرت کرده است ممنون میشم کمکم کنید
amin.emadi@hotmail.com
پاسخ:
سلام آقای عمادی، روستای چاشم قبلا جز بخش دودانگه بود. دودانگه وچهاردانگه هم تحت عنوان هزار جریب تحت سیطره میر عمادالدین عمادی بود.ایشان یک همسر از روستای چاشم و یک همسر از روستای وری اختیار کرده بودند. از همسر چاشمی دو پسر و از همسر وری چهار پسر داشت. ایشان در اواخر عمرش دو دانگ هزار جریب که شامل پنج دهستان بوده و در قسمت غربی قرار داشت بین دو پسر چاشمی و چهار دانگ هزار جریب را که در قسمت شرق قرار داشت بین چهار پسر وری تقسیم کرد . بدین صورت منطقه هزار جریب به دودانگه و چهاردانگه مشهور شده است . با توجه به مطالب فوق احتمالاشماازنسل میرعمادالدین عمادی که قبر ایشان درروستای وری چهاردانگه است هستید.
۲۹ تیر ۹۴ ، ۱۲:۱۳ هادی احمدی
درخصوص دستمزد متصدی حمام در اکثر روستاها به ازای هر خانوار یک یا دوکیله (هر کلیه معادل 6کیلو) شالی جهت مساعدت و ارزانتر شدن کرایه حمام به متصدی تحویل می شد و بزرگ روستا در این خصوص نظارت داشت البته در روستاهای که جمعیت کم بود به این صورت عمل می شد ودر قراردادی که فی مابین منعقد می گردید استهلاک و شکست و بست به عهده اهالی بود که سرشکنی می شد و نسبت به مرمت اقدام می شد. که هم برای اهالی و هم برای متصدی حمام بصرفه بود . ولی در روستاهای پر جمعیت متصدی حمام می بایست اجاره ای جهت عمران و آبادی روستا میپرداخت ودر بعضی از روستاها متصدی حمام جهت رفاه حال کسانی که به حمام می آمدند سماور ذغالی و چای و قلیان را هم مهیا می کرد که از این طریق هم کسب در آمد می کرد . در اکثر روستاها عروس حمام و حمام دامادی در روز عروسی بر پا می شد که توسط داماد قرق می شد و هرکس که به عروسی می آمد با ساز و دهل و مطرب و رقص حمام مجانی می رفت.

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">